Muzeum Regionalne w Jaworze mieści się w pobernardyńskim zespole klasztornym z XV wieku – miejscu, które samo w sobie jest zabytkiem godnym uwagi. To nie jest typowe muzeum z eksponatami za szybą. Tutaj zwiedzasz gotycki kościół halowy z XVI-wiecznymi polichromami na ścianach, przechodzisz przez krużganki z wirydarzem i odkrywasz zbiory zgromadzone jeszcze przez niemieckich mieszczan przed wojną.

Placówka działa od 1929 roku, choć obecną siedzibę zajęła dopiero w 1964 roku. Po gruntownym remoncie w latach 1978-1986 odzyskała blask i od grudnia 1986 roku prezentuje się w pełnej krasie.

Co zobaczysz w muzeum w Jaworze

Ekspozycja rozkłada się na kilka sal i obejmuje aż 11 wystaw stałych. Zaczyna się od pradziejów – wystawa archeologiczna pokazuje znaleziska od epoki kamienia po okres wędrówki ludów (V-VI wiek n.e.). Nie każdy wie, że teren Jawora był zamieszkany już w neolicie.

W dawnym refektarzu czeka wystawa „Dawne rzemiosło” z archiwaliami cechowymi, wywieszkami, tłokami pieczętnymi i narzędziami produkcyjnymi. Wśród eksponatów wyróżniają się wilkomy cechowe – ten cechu cieśli z 1682 roku wykonał Andreas Schlegel, a konew cechową z 1741 roku stworzył Johan Casper Döhring. To prawdziwe dzieła sztuki rzemieślniczej.

Osobna sala poświęcona jest jaworskim piernikom. Muzeum dysponuje bogatą kolekcją starych form do wypieku, a dla rodzin z dziećmi organizuje warsztaty pieczenia pierników – warto zapytać o nie przy zakupie biletu.

W zbiorach muzeum znajdują się unikalne księgi sądowe miasta Jawora z lat 1381-1427, spisane rylcem na drewnianych tabliczkach. To jedne z najstarszych dokumentów tego typu w regionie.

Militaria i broń historyczna

W pomieszczeniach dawnej kaplicy św. Bonawentury i zakrystii, nakrytych krzyżowo-żebrowymi sklepieniami, zgromadzono imponującą kolekcję militariów. Wystawa „Warczą karabiny i dzwonią pałasze” prezentuje broń białą i palną od XIV wieku.

Zobaczysz tu XIV i XVI-wieczne miecze półtoraręczne, potężny XVI-wieczny miecz dwuręczny używany przez piechotę szwajcarską i niemiecką, pałasz dragonów pruskich z XVIII wieku oraz szable z różnych epok. Broń myśliwska to osobny rozdział – szczególnie ciekawy jest sygnowany sztucer na naboje Lafaucheux wykonany przez wrocławskiego rusznikarza E. Richtera około 1870 roku oraz XIX-wieczna strzelba kapiszonowa E. Rimanna z Bolkowa.

Galeria Śląskiej Sztuki Sakralnej

We wnętrzu gotyckiego kościoła halowego urządzono galerię malarstwa religijnego. To przestrzeń wyjątkowa – wysokie sklepienia wsparte na smukłych filarach, podział na trzy nawy i przede wszystkim oryginalne XVI i XVII-wieczne polichromie na ścianach. Obrazy pochodzą z okresu od XV do XVIII wieku i tworzą spójną całość z architekturą świątyni.

Kościół został konsekrowany w 1489 roku i przez wieki zmieniał właścicieli – używali go bernardyni, a w okresie reformacji przejęli go ewangelicy.

Inne ciekawe ekspozycje

Wystawa „Przekraczanie niemożliwego” opowiada o kościołach pokoju w Świdnicy i Jaworze – unikalnych drewnianych świątyniach wpisanych na listę UNESCO. „Izba dolnośląska” to etnograficzna rekonstrukcja wystroju izby ludowej z ostatnich 200 lat, z meblami, obrazkami na szkle i tradycyjnymi czepczkami śląskimi.

„Skarbiec Sudetów” powstał we współpracy z Muzeum Czeskiego Raju w Turnovie i prezentuje sudeckie minerały oraz kamienie szlachetne. Kolekcja ceramiki obejmuje porcelanę śląską, saską i berlińską, fajans z sygnowanymi filiżankami angielskimi, kufle w cynowych oprawach z XVII i XVIII wieku z Magdeburga oraz rzadkie naczynia z Raciborza i Prószkowa. Są też kamionkowe wyroby z Bolesławca z XVII-XIX wieku.

Wśród szkieł artystycznych wyróżnia się puchar rubinowy z 1840 roku, pokryty lazurą miedziową, szlifowany, rytowany i złocony. W zbiorach znajdują się też szklanice cechowe i szkła masońskie związane z historią Loży Masońskiej św. Marcina pod Trzema Złotymi Kłosami w Jaworze.

Dla kogo jest to muzeum

To miejsce dla każdego, kto lubi historię bez patosu. Rodziny z dziećmi docenią warsztaty piernikowe i różnorodność eksponatów – od minerałów po zbroje. Miłośnicy militariów spędzą sporo czasu przy kolekcji broni. Osoby zainteresowane sztuką sakralną znajdą tu połączenie architektury gotyckiej z malarstwem i polichromią.

Sama architektura klasztoru z wirydarzem (wewnętrznym dziedzińcem), krużgankami i danskerem (wieżą latrynową wystającą poza linię dawnych murów obronnych) to gratka dla fanów średniowiecznych budowli. Od strony wschodniej arkadowa galeria prowadzi do wieży obronnej, za którą zachował się fragment fosy miejskiej.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Muzeum jest czynne od środy do niedzieli. W sezonie (kwiecień-październik) godziny otwarcia to 10:00-17:00, poza sezonem (listopad-marzec) 10:00-16:00. W środy wstęp jest bezpłatny.

Ceny biletów:

• Normalny: 9 zł
• Ulgowy: 5 zł
• Przewodnik: 30 zł
• Filmowanie: 15 zł

Adres: ul. Klasztorna 6, 59-400 Jawor. Muzeum znajduje się w centrum miasta, niedaleko Rynku. Dojazd samochodem jest prosty – Jawor leży przy drodze krajowej nr 3 (Świnoujście-Jakuszyce), około 20 km na południe od Legnicy. Parking można znaleźć w okolicy centrum.

Na zwiedzanie warto przeznaczyć minimum półtorej godziny, choć miłośnicy detali mogą spędzić tu spokojnie 2-3 godziny. W budynku działa niewielka kawiarenka, gdzie można odpocząć między salami.

Od czerwca 2013 roku w ramach oferty muzealnej można także zwiedzać wieżę Zamku Piastowskiego w Jaworze, skąd roztacza się panorama miasta i okolicy. To dodatkowa atrakcja warta uwzględnienia w planie zwiedzania.

Wycieczkę do muzeum warto połączyć z wizytą w Ewangelickim Kościele Pokoju – jednym z największych drewnianych kościołów w Europie, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W pobliżu znajduje się też Park Miejski z nowoczesnym basenem letnim oraz zalew Jawornik.

Muzeum organizuje też wystawy czasowe – w ostatnich latach gościło grafiki Pabla Picassa z serii „Los Toros” i „Wojna i Pokój”, co pokazuje, że placówka nie ogranicza się tylko do historii lokalnej. Warto przed wizytą zajrzeć na stronę www.muzeumjawor.pl i sprawdzić aktualny program.

Kontakt: tel. 76/870-30-86. Muzeum jest jednym z przystanków na Kaczawskim Szlaku Średniowiecznych Polichromii – można tu przybić pieczątkę do Paszportu Odkrywcy Krainy Wygasłych Wulkanów.