Muzeum Miedzi w Legnicy to jedna z zaledwie czterech tego typu placówek na świecie. Mieści się w barokowym pałacu opatów cysterskich z 1728 roku, tuż obok rynku, i gromadzi ponad 30 tysięcy eksponatów związanych z miedzią oraz historią regionu. To miejsce, gdzie czerwony metal przestaje być tylko surowcem, a staje się opowieścią o tysiącach lat ludzkiej pomysłowości.

Sama lokalizacja robi wrażenie. Dawna kuria opatów z Lubiąża, wzniesiona przez opata Ludwika Baucha, wraz z sąsiednią Akademią Rycerską i kościołem św. Jana tworzy unikalny kompleks barokowej architektury w centrum miasta. To jeden z najcenniejszych zabytków tego typu na Dolnym Śląsku.

Historia muzeum i jego wyjątkowy charakter

Pierwsze muzeum w Legnicy powstało już w 1879 roku, ale spłonęło doszczętnie w 1945 roku. Obecna placówka, utworzona w 1962 roku, musiała być budowana od zera – nie odziedziczyła nic po przedwojennym muzeum. Wybór profilu nie był przypadkowy. Legnica i okolice od pradziejów znane były z przerobu miedzi i brązu, a od średniowiecza także z jej wydobywania.

Dziś muzeum specjalizuje się w trzech głównych obszarach: wszystkim, co związane z miedzią, polskim złotnictwem współczesnym oraz historią Legnicy i regionu legnickiego. Do tego dochodzi jeszcze kolekcja sovietica – materiały dokumentujące pobyt armii radzieckiej w mieście, zbierane jeszcze przed likwidacją garnizonu.

Co zobaczysz w kolekcji miedzi

Zbiory związane z miedzią robią wrażenie swoją różnorodnością. Są tu minerały miedzi z całego świata – od azurytu po malachit. Zabytki techniki górniczej i hutniczej pokazują, jak przez wieki wydobywano i przerabiano ten metal. Ale prawdziwa gratka czeka w działach poświęconych zastosowaniom miedzi.

Można zobaczyć dawne płacidła – miedziane i brązowe przedmioty, które służyły jako środki płatnicze zanim zaczęto bić monety. Szczególnie ciekawe są bransolety zwane Manilami z południowej Nigerii, którymi płacono za żonę. Kobiety nosiły je na rękach lub kostkach jako oznakę majętności męża, a w razie rozwodu stanowiły zabezpieczenie finansowe.

Muzeum posiada też eksponaty z wraku statku z początku XV wieku. Ładunek zachował się wyjątkowo dobrze, bo zalała go roztopiona smoła podczas pożaru – ta warstwa ochroniła przed niszczącym działaniem słonej wody wlewki miedziane, żelazo w sztabach i beczkach, deski drewniane, wosk i drobne przedmioty należące do załogi.

Muzeum gromadzi jedną z największych kolekcji miedziorytów w Polsce. Ta najstarsza technika graficzna na metalu, stosowana już w pierwszej połowie XV wieku, wymaga precyzji – rytownik ma do dyspozycji tylko cienką, ostro zakończoną kreskę, a cieniowanie powstaje przez gęstą siatkę krzyżujących się linii.

Złotnictwo, rzeźba i sztuka użytkowa

Od dwudziestu lat muzeum buduje zbiór polskiego złotnictwa współczesnego. W kolekcji są prace artystów okresu międzywojennego, lat późniejszych oraz uczestników legnickich przeglądów srebra. To ciekawy kontrapunkt dla historycznych eksponatów.

Osobny dział stanowią rzeźby kameralne z brązu – zarówno dawne, jak i współczesne. Obok nich wyroby artystyczne i użytkowe z miedzi i jej stopów – od prostych naczyń i narzędzi, przez broń, aż po misternie zdobione przedmioty. Jest też kolekcja sztuki art déco, gdzie miedź i jej stopy odegrały ważną rolę.

Historia Legnicy i regionu

Druga część zbiorów dokumentuje dzieje miasta od pradziejów po współczesność. Ceramika pradziejowa i średniowieczna, narzędzia kamienne, przedmioty z brązu, żelaza, drewna, kości i skóry. Numizmaty, medale, rękopisy, dokumenty, starodruki, sztandary. Malarstwo, grafika, fotografia, filokartystyka, kartografia – ponad 30 tysięcy obiektów składa się na obraz tego, czym była Legnica przez wieki.

W przyległym do muzeum lapidarium, największym na Dolnym Śląsku, zgromadzono ponad 70 detali rzeźbiarsko-architektonicznych z różnych budowli legnickich, od XIV do XIX wieku. To muzeum pod gołym niebem, dostępne bezpłatnie w godzinach otwarcia głównego gmachu.

Oddziały muzeum

Muzeum Miedzi zarządza dwoma oddziałami. Pierwszy to Muzeum Bitwy Legnickiej w Legnickim Polu, poświęcone starciu z Mongołami w 1241 roku. Drugi to Pawilon z reliktami kaplicy romańskiej na dziedzińcu Zamku Piastowskiego, z dostępem do wież widokowych św. Piotra i św. Jadwigi. Muzeum zawiaduje też ruchem turystycznym w Mauzoleum Piastów Śląskich.

Dla kogo to miejsce

Muzeum sprawdzi się dla różnych typów zwiedzających. Miłośnicy historii i techniki docenią zbiory związane z górnictwem i hutnictwem. Osoby zainteresowane sztuką znajdą tu miedzioryty, rzeźby i złotnictwo. Rodziny z dziećmi mogą pokazać dzieciom, jak wyglądały dawne narzędzia i przedmioty codziennego użytku – egzotyczne płacidła czy eksponaty ze statku robią wrażenie na młodszych widzach.

Nie jest to muzeum interaktywne w nowoczesnym stylu, raczej klasyczna placówka z bogatymi zbiorami. Warto przeznaczyć na zwiedzanie około 1,5-2 godzin, żeby spokojnie obejrzeć główne wystawy. Jeśli planujesz odwiedzić także oddziały na Zamku Piastowskim czy w Legnickim Polu, dolicz kolejne godziny.

Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd

Muzeum znajduje się przy ulicy Partyzantów 3, w centrum Legnicy, tuż obok rynku. Wejście od strony ulicy św. Jana. Godziny otwarcia różnią się w zależności od sezonu:

• Sezon zimowy (1 października – 31 maja): od wtorku do piątku 10:00-17:00, w soboty 11:00-17:00
• Sezon letni (1 czerwca – 30 września): od środy do piątku 10:00-17:00, w soboty i niedziele 11:00-17:00
• We wszystkich oddziałach obowiązuje przerwa techniczna 13:00-13:30

Pawilon z reliktami kaplicy romańskiej na Zamku Piastowskim (wejście od Placu Zamkowego 1) otwarty jest od środy do piątku 11:00-16:00, w soboty i niedziele 11:00-17:00. Od listopada do kwietnia udostępniany na życzenie po wcześniejszym kontakcie telefonicznym.

Wieże widokowe św. Piotra dostępne są do końca października, od środy do niedzieli.

W pierwszą środę miesiąca oraz w soboty wstęp do oddziału Muzeum Bitwy Legnickiej w Legnickim Polu jest bezpłatny. Bilet normalny kosztuje 6 zł, ulgowy 4 zł.

Lapidarium przy muzeum można zwiedzać bezpłatnie w godzinach otwarcia głównego gmachu, wejście od ulicy Partyzantów.

Dojazd do muzeum nie stanowi problemu – centrum Legnicy jest zwarte, a muzeum znajduje się w odległości krótkiego spaceru od rynku. Dla zmotoryzowanych w okolicy dostępne są płatne miejsca parkingowe. Jeśli przyjeżdżasz pociągiem, od dworca głównego to około 15 minut pieszo przez centrum miasta.

Kontakt: telefon 76 862 49 49 (centrala), 76 862 02 89 (tel./fax), e-mail: [email protected], strona: www.muzeum-miedzi.art.pl