W samym sercu Strzegomia, na rynku, stoi masywna średniowieczna wieża o nietypowym szklanym hełmie. To Wieża Targowa – budowla z XIV wieku, która przez stulecia pełniła najróżniejsze funkcje, od siedziby władz miejskich po więzienie i prochownię. Dziś można wejść na jej szczyt i zobaczyć panoramę miasta oraz Sudetów, a po drodze zajrzeć do małych ekspozycji, które opowiadają historię tego miejsca.

Historia wieży – od ratusza do punktu widokowego

Wieża Targowa powstała prawdopodobnie w drugiej połowie XIV wieku jako wielofunkcyjna budowla miejska. Od początku była czymś więcej niż tylko elementem fortyfikacji – mieściła się tu siedziba wójta, prowizoryczny areszt i archiwum miejskie. Parter ze sklepieniem ostrołukowym zachował swój średniowieczny kształt do dziś. Reszta wieży była podzielona na aż 10 pięter o drewnianej konstrukcji.

Pierwotnie wieża miała zaledwie około 16 metrów wysokości. Jej szczyt zwieńczało proste drewniane zadaszenie pokryte blachą ołowianą, podobne do tych na bramach obronnych miasta. Wszystko zmieniło się w 1533 roku, gdy Strzegom przeżywał okres rozkwitu. Wtedy wieżę rozbudowano i podniesiono do 26 metrów, a na szczycie pojawił się renesansowy hełm w zielonym kolorze ze złotą kulą na zwieńczeniu. Tablica z piaskowca z datą 1533 zachowała się do dziś – można ją zobaczyć wewnątrz, na pierwszym piętrze.

Budowla pełniła też kluczową rolę obronną. Z jej szczytu wypatrywano wrogów i odbierano sygnały świetlne – w dobrej pogodzie nawet z nieodległej Świdnicy. Szczególnie ważne było obserwowanie miasta pod kątem pożarów, bo drewniane domy pokryte gontem i słomą stanowiły łatwy łup dla ognia.

Wojna trzydziestoletnia przyniosła wieży pierwsze poważne zniszczenia. W 1640 roku, podczas oblężenia Strzegomia przez wojska cesarskie, ostrzał artyleryjski uszkodził hełm i mury, a drewniane schody na kilku piętrach zostały połamane. Miasto było zbyt biedne, by szybko odbudować wieżę – prace ruszyły dopiero w 1672 roku. W 1733 roku huraganowe wiatry znów uszkodziły hełm, a dwa dzwony spadły na ulicę i rozbiły się. Przy tej okazji dodano trzy zegary mechaniczne o ponad metrowej średnicy, które wybito w otworach tuż pod tarasem.

Od ruin do szklanego hełmu – burzliwy XX wiek

II wojna światowa znów nie oszczędziła wieży. Uszkodzony hełm groził zawaleniem, więc go zdemontowano. Przez ponad pół wieku wieża stała bez zadaszenia, systematycznie niszcząc się – szczególnie w latach PRL-u, gdy brakowało środków na konserwację zabytków.

Koniec lat 90. przyniósł przełom. W 1999 roku rozpoczęto gruntowny remont, a władze miasta podjęły odważną decyzję – zamiast odtwarzać historyczny hełm, nakryto wieżę nowoczesnym szklanym ostrosłupem o wadze ponad 5 ton. To kontrowersyjne rozwiązanie, ale trzeba przyznać, że szklany hełm z kolorowym podświetleniem dobrze komponuje się z panoramą miasta i jest widoczny w każdą noc. Dziś wieża wraz z hełmem mierzy prawie 36 metrów wysokości.

W powojennych latach, gdy wieża stała opuszczona i zapomniana, mieszkańcy wykorzystywali jej wnętrze jako komórkę. W pewnym momencie trzymano tam nawet kozę!

Co zobaczysz wewnątrz wieży

Od stycznia 2000 roku Wieża Targowa znajduje się pod opieką Towarzystwa Miłośników Ziemi Strzegomskiej. To pasjonaci lokalnej historii zadbali o to, by zwiedzanie było czymś więcej niż tylko wspinaczką po schodach.

Po drodze na szczyt można obejrzeć kilka niewielkich ekspozycji. Jedną z ciekawszych jest kolekcja wiekowych kufli piwnych – to drobny akcent, ale dobrze oddaje klimat dawnego Strzegomia. Warto też zwrócić uwagę na spiżowy dzwon odlany w XIV wieku – to jeden z najstarszych zachowanych elementów pierwotnego wyposażenia wieży.

Sama konstrukcja budowli też robi wrażenie. Fundamenty sięgają na głębokość zaledwie 90 centymetrów, a wieża stoi na gruncie gliniastym. Grubość murów przy gruncie to około 110-120 centymetrów, przy szczycie maleje do 60-70 centymetrów. Do wysokości 16 metrów wieża zbudowana jest z kamienia łamanego – granitu i bazaltu na zaprawie wapienno-piaskowej. Wyższą część dobudowano w 1533 roku z cegły gotyckiej i kamienia.

Widok z tarasu – co widać ze szczytu

Głównym powodem, dla którego warto wejść na Wieżę Targową, jest oczywiście panorama. Z tarasu widokowego roztacza się widok na strzegomski rynek z charakterystycznymi kamieniczkami, dalej na zabudowę miasta, a w tle – na pasmo Sudetów.

Nie jest to może najbardziej spektakularny widok na Dolnym Śląsku – wieża w Świdnicy oferuje szerszą panoramę – ale dla osób zwiedzających Strzegom to dobra okazja, by spojrzeć na miasto z góry i zorientować się w jego układzie. Szczególnie ładnie prezentuje się stąd pobliska bazylika św. Piotra i Pawła z jej monumentalnymi wieżami.

Dla kogo jest Wieża Targowa w Strzegomiu

To miejsce dla każdego, kto lubi historyczne budowle i nie boi się schodów. Wejście na szczyt wymaga pokonania kilku kondygnacji – nie jest to wyczerpująca wspinaczka, ale osoby z problemami z poruszaniem się mogą mieć trudności.

Rodziny z dziećmi będą zadowolone – bilety są symboliczne, a dzieciaki zazwyczaj lubią wchodzić na wieże i patrzeć z góry na miasto. Dla miłośników historii i architektury to ciekawa okazja, by z bliska obejrzeć średniowieczną konstrukcję i zobaczyć, jak zmieniała się przez stulecia.

Wieża nie wymaga dużo czasu – spokojne zwiedzanie z wejściem na szczyt i obejrzeniem ekspozycji zajmie około 20-30 minut. To dobry punkt w programie zwiedzania Strzegomia, który można połączyć z wizytą w bazylice, spacером po rynku czy odwiedzinami Muzeum Granitowego Budownictwa.

Praktyczne informacje – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Godziny otwarcia: Wieża Targowa jest dostępna do zwiedzania sezonowo, od 1 maja do 30 września, w każdą niedzielę w godzinach 15:00-18:00. Wycieczki zorganizowane mogą umówić się na zwiedzanie przez cały rok, dzwoniąc pod numery 668 144 685 lub 668 187 825.

Ceny biletów: Dorośli płacą 4 zł, młodzież szkolna 2 zł, a małe dzieci wchodzą za darmo. To jedne z najniższych cen wstępu wśród dolnośląskich atrakcji turystycznych.

Jak dojechać: Wieża Targowa stoi w samym centrum Strzegomia, na rynku przy placu Wolności. Dojazd samochodem jest prosty – Strzegom leży przy drodze krajowej nr 5 między Wrocławiem a Jelenią Górą, około 60 km od Wrocławia. W centrum są płatne parkingi. Można też dojechać autobusem – Strzegom ma połączenia z Wrocławiem, Świdnicą i innymi miastami regionu. Z dworca autobusowego do rynku jest kilka minut spacerem.

Dzwon z XIV wieku, który można zobaczyć wewnątrz wieży, przetrwał wszystkie wojny i kataklizmy, które niszczyły budowlę przez stulecia. To jeden z nielicznych oryginalnych elementów średniowiecznego wyposażenia.

Wieża Targowa to dobry przykład tego, jak można ocalić zabytek i nadać mu nową funkcję. Połączenie średniowiecznych murów ze współczesnym szklanym hełmem może budzić mieszane uczucia, ale trzeba przyznać, że budowla znów pełni rolę w życiu miasta. A symboliczny bilet sprawia, że każdy może wejść na szczyt i zobaczyć Strzegom z perspektywy, z której przez wieki wypatrywano wrogów i pożarów.